Pełnomocnictwo może obowiązywać przez wskazany czas albo bezterminowo. Jeżeli mocodawca nie określił daty końcowej ani innego zdarzenia powodującego wygaśnięcie, co do zasady pozostaje ważne do chwili odwołania lub wystąpienia ustawowej przyczyny wygaśnięcia.
Czy pełnomocnictwo ma datę ważności?
Mocodawca, czyli osoba udzielająca pełnomocnictwa, może sam określić czas jego obowiązywania. W dokumencie można wskazać konkretną datę końcową, przedział czasu albo zdarzenie, po którym umocowanie przestanie działać. Takie pełnomocnictwo jest terminowe.
Możliwe jest również pełnomocnictwo bezterminowe. Brak daty końcowej nie oznacza jednak, że pełnomocnik może działać bez żadnych ograniczeń. Nadal wiąże go zakres wskazany w dokumencie, a mocodawca może odwołać umocowanie w dowolnym momencie. W przypadku pełnomocnictwa szczególnego wykonanie opisanej czynności może zakończyć jego praktyczne zastosowanie, nawet jeśli dokument nie wskazuje konkretnej daty.
Kiedy pełnomocnictwo przestaje być ważne?
Wygaśnięcie może nastąpić automatycznie, bez składania dodatkowego oświadczenia, albo w wyniku czynności mocodawcy lub pełnomocnika. Najczęstsze sytuacje to:
- Upływ terminu – umocowanie wygasa w dniu wskazanym w dokumencie.
- Wykonanie oznaczonej czynności – dotyczy przede wszystkim pełnomocnictwa szczególnego udzielonego do jednego, konkretnego działania.
- Śmierć mocodawcy lub pełnomocnika – co do zasady powoduje wygaśnięcie pełnomocnictwa, chyba że przepisy albo treść stosunku prawnego będącego jego podstawą przewidują wyjątek.
- Zrzeczenie się pełnomocnictwa – pełnomocnik może zrezygnować z dalszego działania.
- Utrata osobowości prawnej – jeżeli mocodawcą lub pełnomocnikiem jest osoba prawna, jej ustanie może zakończyć umocowanie.
- Odwołanie przez mocodawcę – pełnomocnictwo zostaje zakończone na skutek jednostronnej decyzji osoby, która go udzieliła.
Czynność dokonana po wygaśnięciu pełnomocnictwa może w określonych sytuacjach wywołać skutki prawne wobec mocodawcy, jeżeli druga strona nie wiedziała o wygaśnięciu umocowania i nie mogła się o nim z łatwością dowiedzieć. Dlatego samo odwołanie lub wygaśnięcie dokumentu nie powinno pozostać bez przekazania informacji osobom, które mogą nadal polegać na pełnomocnictwie.
Jak odwołać pełnomocnictwo?
Odwołanie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością mocodawcy. Zgoda pełnomocnika nie jest potrzebna, a przyczyna odwołania co do zasady nie musi być podawana. Oświadczenie może zostać złożone w dowolnej formie, także wtedy, gdy pierwotne pełnomocnictwo sporządzono u notariusza. Powinno jednak jasno wskazywać, że mocodawca odwołuje konkretne umocowanie.
W praktyce można przekazać informację ustnie, pisemnie, pocztą elektroniczną albo w wiadomości tekstowej. Ze względów dowodowych przy ważnych sprawach lepiej wybrać formę pisemną i zachować potwierdzenie doręczenia. Odwołanie powinno skutecznie dotrzeć do pełnomocnika, aby wiedział, że nie może już działać w imieniu mocodawcy.
Przyczyna wygaśnięcia wpływa na sposób zakończenia umocowania:
| Przyczyna wygaśnięcia | Charakter wygaśnięcia | Skutek |
|---|---|---|
| Upływ wskazanego terminu | Automatyczny | Pełnomocnik traci umocowanie po nadejściu określonej daty. |
| Śmierć mocodawcy lub pełnomocnika | Zależny od zdarzenia | Co do zasady pełnomocnictwo wygasa bez odwołania. |
| Wykonanie konkretnej czynności | Automatyczny w praktyce | Cel pełnomocnictwa szczególnego zostaje zrealizowany. |
| Odwołanie przez mocodawcę | Wymaga działania mocodawcy | Umocowanie kończy się po skutecznym przekazaniu informacji pełnomocnikowi. |
| Zrzeczenie się przez pełnomocnika | Wymaga działania pełnomocnika | Pełnomocnik rezygnuje z dalszego działania. |
Jeżeli pełnomocnictwo dotyczy ZUS, jego zakres i czas obowiązywania mogą wynikać z formularza ZUS PEL. Można wskazać okres oznaczony albo pozostawić umocowanie bezterminowe. Odwołanie składa się na formularzu ZUS PEL-O. W sprawach urzędowych trzeba też sprawdzić wymagania konkretnej instytucji, ponieważ skuteczność pełnomocnictwa może zależeć od jego złożenia w aktach sprawy.
O czym pamiętać?
Najważniejsze informacje znajdują się w treści dokumentu. Sprawdź, czy pełnomocnictwo jest terminowe, jaki ma zakres i czy dotyczy jednej czynności, określonego rodzaju spraw czy bieżącego zarządu. Jeśli chcesz je zakończyć, odwołaj je jednoznacznie i zadbaj o potwierdzenie, że pełnomocnik otrzymał taką informację.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach dotyczących znacznego majątku, nieruchomości lub postępowania sądowego warto skonsultować treść pełnomocnictwa z prawnikiem.
